Aktivista neformalne grupe „Studenti za studente“ iz Banje Luke govori o solidarnosti sa studentima iz Srbije, ograničenjima prava na okupljanje i sve izraženijoj pasivnosti građana u Republici Srpskoj.
Otkazani dolazak studenata iz Srbije u Republiku Srpsku i Brčko distrikt, zbog prijavljenih opstrukcija, postupanja policije i provokacija, otvorio je pitanje slobode javnog okupljanja i mogućnosti građanskog organizovanja u Bosni i Hercegovini.
Iako posjeta nije realizovana, građani Banje Luke okupili su se 25. septembra u parku „Petar Kočić“ kako bi iskazali solidarnost sa studentima iz Srbije.
Aleksandar Pavlić, aktivista neformalne grupe „Studenti za studente“, smatra da je ovaj slučaj pokazao koliko je ostvarivanje prava na javno okupljanje u Republici Srpskoj opterećeno administrativnim procedurama i ograničenjima.
„U Republici Srpskoj imamo ozbiljan problem jer se osnovna ustavom zagarantovana prava ne sprovode u praksi na način na koji bi trebalo“, ističe Pavlić.
Govoreći o okupljanju u Banjoj Luci, naglašava da je ono bilo spontano, ali i rezultat želje građana da pruže podršku studentima koji se bore za promjene u Srbiji.
Pavlić upozorava na pojave koje podstiču animozitet između građana Srbije i Republike Srpske, uprkos snažnim kulturnim, porodičnim i ekonomskim vezama. Smatra da politički uticaji i sadržaji na društvenim mrežama doprinose stvaranju podjela, umjesto da se pažnja usmjerava na pitanja korupcije, budućnosti i društvenih promjena.
Razočaranje i pasivnost građana
Osvrćući se na stanje građanskog aktivizma u Republici Srpskoj, Pavlić smatra da je društvo sve više obilježeno razočaranjem i povlačenjem građana iz javnog života.
„Ne bih rekao da smo apolitični, već antipolitični“, kaže Pavlić, ukazujući na to da se građani mnogo češće bave geopolitičkim temama nego problemima koji neposredno utiču na njihov život, poput vrtića, javnog prevoza i kvaliteta javnih usluga.
Iskustvo protesta „Pravda za Davida“ vidi kao dio kontinuiteta građanskog organizovanja, ali upozorava da energija takvih pokreta vremenom slabi. Nedostatak kritičke mase, odlazak stanovništva i nepovjerenje dodatno otežavaju stvaranje novih građanskih inicijativa.
Kao jedno od iskustava koje bi aktivisti u Republici Srpskoj mogli preuzeti od studentskog pokreta u Srbiji, Pavlić izdvaja horizontalno organizovanje, u kojem nema jednog pojedinca koji predstavlja cijeli pokret.
„Individualizacija pokreta i stavljanje jednog čovjeka u prvi plan često dovode do toga da taj čovjek postane laka meta za režim“, smatra on.
Solidarnost kao osnova promjena
Pavlić naglašava da su solidarnost i zajedništvo važni za dugoročno građansko organizovanje. Smatra da učešće u protestima omogućava ljudima da izgrade međusobno povjerenje i prevaziđu otuđenost.
Govoreći o mogućem uticaju studentskog pokreta u Srbiji na Bosnu i Hercegovinu, ističe da dio građana prati dešavanja, ali da je teško procijeniti njihov uticaj na buduće izborne procese.
Posebno naglašava značaj solidarnosti sa građanima iz drugih dijelova BiH, podsjećajući na podršku iskazanu nakon tragedije u Jablanici, kroz govore i transparente na skupovima u Banjoj Luci.
Iako smatra da Republika Srpska trenutno nema dovoljno snažnu kritičku masu za razvoj šireg protestnog pokreta, Pavlić vjeruje da iskustva studenata iz Srbije mogu poslužiti kao podsticaj novim generacijama.
Okupljanje u Banjoj Luci, uprkos otkazanoj posjeti, pokazalo je da solidarnost još postoji. Izazov ostaje kako tu solidarnost pretvoriti u dugoročnije građansko djelovanje i veće učešće građana u rješavanju problema vlastitih zajednica.
